Serwisy internetowe Uniwersytetu Warszawskiego Nie jesteś zalogowany | zaloguj się

Logowanie i uwierzytelnianie: CAS, CUS i Centralny System Uwierzytelniania

Kliknij tutaj, jeśli chcesz przejść do strony głównej Centralnego Systemu Uwierzytelniania.

Wyznaczniki mojej tożsamości: PESEL i hasło

Większość zawartości i funkcji serwisów internetowych UW nie jest dostępna dla każdego. Dostanie się do nich jest możliwe po uprzednim zalogowaniu się, czyli podaniu własnego numeru PESEL i tajnego hasła. W ten sposób serwis będzie wiedział, kim jesteśmy, gdzie nam wolno zajrzeć, co nam wolno zrobić.

Jeżeli ktoś z jakichś powodów nie zna lub nie pamięta własnego hasła, może poprosić o nowe w swoim dziekanacie, sekretariacie instytutu czy sekcji studenckiej (zależnie od tego, gdzie załatwiane są takie sprawy w danej jednostce dydaktycznej). I tylko tam. Otrzymane hasło można samodzielnie zmienić na inne (będzie o tym mowa dalej).

Jak zalogować się do serwisu - Centralny System Uwierzytelniania

Logowanie jest czynnością niezwykle prostą. W większości serwisów związanych z USOS-em (czyli np. w USOSwebie, UL-u, APD, USOSowni, ale nie w IRK) proces ten przebiega tak samo. Najpierw musimy zlokalizować na górze strony internetowej wąski pasek (nie sposób go przegapić):

Pasek ten wygląda identycznie dla każdego serwisu.

W celu zalogowania się należy kliknąć na napis zaloguj się, który znajduje się z prawej strony paska (a więc, skoro pasek jest na górze, napis znajduje się w prawym górnym rogu okna przeglądarki).

Po kliknięciu na zaloguj się, przechodzimy do strony głównej Centralnego Systemu Uwierzytelniania (zabrzmiało groźnie):

Pokazała się nam plansza z namalowanym orłem i już nie jesteśmy w serwisie, który jeszcze przed chwilą wyświetlał się w przeglądarce. Ale nie ma powodów do niepokoju. Jak już zrobimy to, czego wymaga od nas Centralny System Uwierzytelniania, automatycznie wrócimy do serwisu, z którego tu przyszliśmy.

Na stronie widoczne są dwa pola: PESEL i Hasło. Właśnie w te pola musimy wpisać nasz numer PESEL i tajne hasło, znane tylko nam. Następnie klikamy na przycisk Zaloguj, znajdujący się z prawej strony wypełnionych przez nas pól.

I to wszystko. Właśnie się zalogowaliśmy. Natychmiast następuje automatyczny powrót do serwisu, z którego przeszliśmy na stronę z orłem. No, chyba że pomyliliśmy się wpisując PESEL lub hasło. W takim przypadku zostaniemy poproszeni, by jeszcze raz wpisać te dane.

Dodatkowe opcje Centralnego Systemu Uwierzytelniania

Zanim przejdziemy do opisu tego, co zastaniemy po powrocie do serwisu, przyjrzyjmy się jeszcze przez chwilę temu, co możemy zobaczyć na stronie głównej Centralnego Systemu Uwierzytelniania.

Pod polem Hasło znajduje się kwadracik podpisany Ukryj mój PESEL. Po kliknięciu na ten kwadracik zostanie włączona opcja, dzięki której wpisywany przez nas PESEL nie będzie widoczny (zamiast cyferek będą gwiazdki - jak przy wpisywaniu hasła). Opcja ta została wprowadzona dlatego, że PESEL w świetle polskiego prawa stanowi poufne dane osobowe. Jeśli więc nie życzymy sobie, by ktoś przez ramię przeczytał nam nasz PESEL z ekranu, to przed jego wpisaniem włączamy opcję ukrywania. Jeśli nie przeszkadza nam to, że inni zobaczą nasz numer PESEL, nie musimy w ogóle poświęcać uwagi tej opcji.

Na dole strony znajdują się cztery odnośniki:

  • zapomniane hasło - pozwala zapoczątkować procedurę nadania nowego hasła, gdy dotychczasowe zostało zapomniane przez użytkownika - więcej o tym w dalszej części tego artykułu,
  • lista serwisów - lista serwisów na UW, do których logowanie odbywa się przy udziale Centralnego Systemu Uwierzytelniania,
  • o tej stronie - informacje i ważne zalecenia dotyczące bezpieczeństwa, które koniecznie należy przeczytać i wziąć sobie do serca,
  • English version - przełączenie wszystkich komunikatów i napisów na język angielski.

Serwis po zalogowaniu się

Wróćmy do samego procesu logowania. Wpisaliśmy poprawnie PESEL i hasło, a następnie automatycznie wróciliśmy do serwisu, z którego wcześniej trafiliśmy na stronę Centralnego Systemu Uwierzytelniania. Teraz wolno już nam zajrzeć wszędzie tam, gdzie pozwala nam nasz uczelniany status społeczny (student zarejestruje się na zajęcia, nauczyciel wystawi oceny itp.).

Pasek na górze serwisu nieco się zmienił:

Koniec pracy z serwisem - wylogowanie

Po zalogowaniu napis zaloguj się został zastąpiony przez napis wyloguj się. Po skończonej pracy należy się wylogować klikając na ten napis, zanim zajrzymy na jakiekolwiek inne strony w Internecie. W przeciwnym przypadku, jeżeli zostawimy otwarte okno przeglądarki, na przykład w kawiarence internetowej albo wydziałowej pracowni komputerowej, ktoś złośliwy, kto siądzie przy tym samym komputerze po nas, może narobić niezłego bałaganu, który zostanie zaliczony na nasze konto. Może na przykład zarejestrować studenta na losowo wybrane przedmioty, a nauczycielowi wymazać oceny wystawione w prowadzonych przez niego grupach zajęciowych.

Należy mieć na uwadze, że zamknięcie przeglądarki internetowej (całej, nie tylko jednej zakładki czy okienka) również jest całkiem bezpieczną i zalecaną metodą wylogowania się. Co więcej, jest to jedyna słuszna metoda, jeśli wcześniej zalogowaliśmy się do więcej niż jednego serwisu (np. do USOSweba i UL-a). Wylogowanie w jednym serwisie nie musi oznaczać, że wylogowaliśmy się we wszystkich innych. Dlatego w publicznych miejscach, takich jak kawiarenka internetowa, po załatwieniu swoich spraw w serwisie koniecznie należy wyłączyć przeglądarkę internetową. Nawet jeśli mamy jeszcze coś do załatwienia w Internecie - ponowne włączenie przeglądarki nie kosztuje wiele zachodu.

Zmiana hasła

Po zalogowaniu pojawiło się też na górnym pasku nasze imię i nazwisko oraz napis zmień hasło. Warto regularnie co jakiś czas zmieniać hasło, kliknąwszy na ten napis. Zawsze istnieje ryzyko, że ktoś bezczelnie podejrzy nasze palce wstukujące hasło na klawiaturze. Nigdy nic nie wiadomo, lepiej dmuchać na zimne.

Solidne hasło wygląda mniej więcej tak: hR4!aZmn98K - z niczym się nie kojarzy i obserwując palce wpisującej je osoby trudniej je wydedukować niż na przykład hasło kowalski1992. Jeśli jednak chcielibyśmy zmienić dane nam hasło na coś, co łatwiej zapamiętamy dzięki różnym mnemotechnicznym sztuczkom - na przykład d3zAmh (dostałem 3-ję z Analizy matematycznej hurra), to oczywiście mamy do tego pełne prawo.

Zapomniane hasło

No cóż, każdemu się zdarza. Jeżeli zapomnieliśmy, jak brzmi nasze hasło, możemy po prostu udać się do naszego dziekanatu (koniecznie z dowodem tożsamości!) i poprosić o wygenerowanie nowego. Taka sprawa jest załatwiana od ręki - dostajemy nowe hasło na karteczce, które potem możemy sobie zmienić na inne.

Jeżeli komuś się nie podoba, że pracownik dziekanatu widzi hasło, które nam przekazuje, można skorzystać ze wspomnianego wyżej odnośnika Zapomniane hasło na stronie głównej Centralnego Systemu Uwierzytelniania.

Po kliknięciu w ten odnośnik przechodzimy na stronę, na której musimy dwukrotnie podać hasło, które sobie życzymy od teraz używać. Następnie klikamy przycisk DALEJ.

Wyświetli się kolejna strona, a na niej sześcioliterowy kod wyglądający mniej więcej tak: ABC - XYZ. Od tego momentu mamy 7 dni, by pojawić się w dziekanacie wraz z dokumentem potwierdzającym naszą tożsamość. Pracownikowi dziekanatu przekazujemy sześcioliterowy kod (kod, nie hasło! - robimy to wszystko przecież po to, by pracownik dziekanatu nie zobaczył naszego hasła). W tym momencie pracownik dziekanatu uaktywni nasze hasło i już możemy logować się do USOS-owych serwisów. O sześcioliterowym kodzie możemy zapomnieć, spełnił swoją rolę.

Droga na skróty do innych serwisów

Niezależnie od tego, czy jesteśmy zalogowani, czy nie, górny pasek zawiera z lewej strony napis Serwisy internetowe Uniwersytetu Warszawskiego. Napis ten jest odnośnikiem do tej samej listy serwisów, do której można przejść ze strony głównej Centralnego Systemu Uwierzytelniania. Ten odnośnik to całkiem przydatna droga na skróty. Przypuśćmy, że zalogowaliśmy się do USOSweba. Następnie chcemy jeszcze coś zrobić w UL-u. Nic prostszego: klikając na ten napis przechodzimy do listy serwisów, na liście wybieramy UL i voila! Przeszliśmy do serwisu UL, w którym od razu jesteśmy zalogowani! Nie trzeba osobno logować się do UL-a. Fajne, prawda?

Ta sprytna sztuczka chwilowo nie dotyczy USOSowni, tzn. nawet jeśli zalogujemy się w innym serwisie, to po przejściu do USOSowni musimy kliknąć zaloguj, jeśli chcemy mieć dostęp do forum dyskusyjnego.

Niestety, nie działa to też w drugą stronę, o czym była mowa wyżej. Ale jest to na tyle ważne, że warto się słowo w słowo powtórzyć: Wylogowanie w jednym serwisie nie musi oznaczać, że wylogowaliśmy się we wszystkich innych. Dlatego w publicznych miejscach, takich jak kawiarenka internetowa, po załatwieniu swoich spraw w serwisie koniecznie należy wyłączyć przeglądarkę internetową. Nawet jeśli mamy jeszcze coś do załatwienia w Internecie - ponowne włączenie przeglądarki nie kosztuje wiele zachodu.

CAS i CUS - co to za twory

To w zasadzie wszystko, co trzeba wiedzieć o logowaniu się i Centralnym Systemie Uwierzytelniania. Skąd zatem tytuł tej strony? Co oznaczają skróty CAS i CUS?

Centralny System Uwierzytelniania działa przy wykorzystaniu CAS. Jest to skrót od Central Authentication Service czyli po polsku: Centralny System Uwierzytelniania. CAS to specjalny program, wykorzystywany nie tylko na UW. W dużym uproszczeniu służy do pilnowania, gdzie komu w konretnym systemie informatycznym (lub ich zbiorze) wolno zajrzeć.

Sam CAS nie przechowuje jednak danych użytkowników, takich jak hasła. Musi współpracować z jakimś zbiorem informacji o użytkownikach. W przypadku naszego Uniwersytetu CAS współpracuje z repozytorium, które specjalnie do tego celu zostało stworzone na UW. Nazywa się ono CUS - Centralne Uwierzytelnianie Studentów. Nazwa jest nieco myląca, bo CUS zawiera także dane pracowników.

Po co ta techniczna wiedza szaremu człowiekowi? W sumie po nic. Warto jednak zapamiętać te dwa skróty. Pracownicy Uniwersytetu mający kontakt z uczelnianymi serwisami od strony technicznej (np. informatycy, administratorzy serwerów) raczej nie używają sformułowania Centralny System Uwierzytelniania, bo jest długaśne i zbyt pompatyczne. Używają za to skrótów CAS i CUS (ten drugi żartobliwie wymawiany jest jako cóś - w postaci pisanej używana jest także forma cuś, zależnie od tego, czy wywodzimy to słówko bardziej od "coś" czy od CUS). Więc po prostu warto wiedzieć, że jeśli gdzieś usłyszymy lub ujrzymy literki CAS lub CUS (np. w jakimś podręczniku albo poradniku), to chodzi o sprawy związane z logowaniem.

Jak to jest z IRK (dla ciekawych)

Kilka słów wyjaśnienia w sprawie IRK: Logowanie się do tego serwisu nie odbywa się poprzez Centralny System Uwierzytelniania. CUS nie przechowuje haseł z IRK, gdyż, mówiąc brzydko, byłoby to zaśmiecanie tego repozytorium danymi osób, które dopiero są kandydatami, ale jeszcze nie zostały studentami. Nie wszyscy chętni, niestety, dostaną się na studia. Często osób, którym się nie powiodło, jest kilkakrotnie więcej niż przyjętych szczęśliwców. Byłoby zbytnim obciążeniem dla CUS-ia gromadzenie w nim danych wszystkich kandydatów, a następnie usuwanie ich po ogłoszeniu wyników naboru.

Jeśli natomiast kandydat zostanie przyjęty na studia, jego hasło zostanie przeniesione z IRK do CUS i będzie mu służyć jako studentowi.